Şirket Kurmak İçin Gerekenler ve Gerekli Belgeler

Şirket kurmak için önce şirket türüne (şahıs, limited veya anonim) karar vermeniz, ardından bir iş yeri adresi, kimlik belgesi ve gerekirse sermaye ile vergi dairesine ya da ticaret sicil müdürlüğüne başvurmanız gerekir. Şahıs şirketi çoğu durumda vergi dairesi kaydıyla açılırken, limited ve anonim şirketler MERSİS üzerinden hazırlanan esas sözleşmeyle ticaret siciline tescil edilir. Bu süreçte bir mali müşavirle çalışmak hem zorunlu kayıtlar hem de muhasebe düzeni açısından işinizi kolaylaştırır.

Şirket Kurmak İstiyorum: İlk Olarak Neye Karar Vermeliyim?

Belgelerden önce verilmesi gereken en önemli karar şirket türüdür. Çünkü istenen evraklar, maliyet, sorumluluk ve vergilendirme bu seçime göre değişir.

Şahıs şirketi

Tek kişinin kendi adına ticari faaliyet yürüttüğü yapıdır. Kuruluşu en hızlı ve en düşük maliyetli seçenektir. Ancak şirket borçlarından sahibi tüm kişisel malvarlığıyla sorumludur. Serbest meslek erbapları, küçük ölçekli satıcılar, e-ticarete yeni başlayanlar ve hizmet verenler genellikle bu yolla başlar.

Limited şirket

Bir veya daha fazla ortakla kurulabilen, sermaye şirketi niteliğindeki yapıdır. Ortakların sorumluluğu kural olarak taahhüt ettikleri sermaye payıyla sınırlıdır; ancak kamu borçları gibi bazı durumlarda müdür ve ortakların sorumluluğu doğabileceğini unutmamak gerekir. Büyümeyi planlayan, kurumsal müşterilerle çalışan veya ortaklı iş yapacak girişimler için sık tercih edilir.

Anonim şirket

Pay senedi çıkarabilen, yatırım almaya ve halka açılmaya en uygun yapıdır. Kuruluş maliyeti ve asgari sermaye tutarı limitede göre daha yüksektir, yönetim ve kayıt yükümlülükleri de daha ağırdır.

Asgari sermaye tutarları zaman zaman yasal düzenlemelerle güncellenir. Başvurudan önce güncel tutarı Ticaret Bakanlığı sitesinden veya mali müşavirinizden teyit edin.

Şirket Kurmak İçin Gerekenler: Adım Adım Süreç

Tür seçildikten sonra süreç genel hatlarıyla şu sırayı izler:

1. Faaliyet konusunu ve unvanı belirleyin. Yapacağınız işin NACE koduna karşılık gelen tanımı vergi ve SGK primlerinizi doğrudan etkiler. Unvanın başka bir şirketle karışmayacak şekilde seçilmesi gerekir.
2. İş yeri adresini netleştirin. Kira sözleşmesi, tapu veya sanal ofis sözleşmesi bu aşamada hazır olmalı. Evden çalışacaksanız ev adresiyle kayıt da mümkündür; ancak kiracıysanız mal sahibinin muvafakati istenebilir.
3. Mali müşavirle anlaşın. Defter tutma ve beyanname süreçleri için çoğu işletme bir serbest muhasebeci mali müşavirle çalışır. Kuruluş evraklarını da genellikle müşavir hazırlar.
4. Başvuruyu yapın. Şahıs şirketinde işe başlama bildirimi vergi dairesine yapılır. Limited ve anonim şirkette esas sözleşme MERSİS üzerinden oluşturulur, ardından ticaret sicil müdürlüğünde imzalar atılır ve tescil gerçekleşir.
5. Yoklama ve vergi levhası. Vergi dairesi iş yerinde yoklama yapar; kayıt tamamlanınca vergi numarası ve vergi levhası oluşur.
6. Oda kaydı ve diğer kayıtlar. Faaliyete göre ticaret odası veya esnaf ve sanatkârlar odasına kayıt, çalışan varsa SGK işyeri tescili yapılır. Bazı sektörlerde belediyeden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı da gerekir.

Şirket Kurmak İçin Gerekli Belgeler

İstenen evrak listesi şirket türüne, faaliyet alanına ve bulunduğunuz ile göre küçük farklar gösterebilir. Aşağıdaki liste en sık istenen belgeleri kapsar.

Şahıs şirketi için

• Nüfus cüzdanı veya kimlik kartı
• İş yeri kira sözleşmesi ya da tapu fotokopisi
• Gerekirse mal sahibinden muvafakatname
• İkametgâh belgesi (çoğu işlemde e-Devlet’ten alınan yerleşim yeri belgesi yeterlidir)
• Faaliyete göre meslek odası kaydı için istenen ek belgeler
• Bazı mesleklerde diploma, ustalık belgesi veya mesleki yeterlilik belgesi

Limited ve anonim şirket için

• MERSİS üzerinden oluşturulmuş esas sözleşme
• Kurucu ortakların ve yöneticilerin kimlik belgeleri
• Yabancı ortak varsa noter onaylı tercümeli pasaport ve yabancılara özgü kimlik numarası
• Kuruluş dilekçesi (sistem üzerinden üretilir)
• Müdür veya yönetim kurulu üyeleri için imza beyannamesi
• Sermayenin bankaya yatırıldığını gösteren belge (şirket türüne göre ödeme zamanı farklıdır)
• Rekabet Kurumu payının yatırıldığına dair dekont
• Ayni sermaye konuluyorsa bilirkişi değerleme raporu
• Tüzel kişi ortak varsa ilgili şirketin yetkili organ kararı ve temsil belgesi
• İş yeri adresine ilişkin kira sözleşmesi veya tapu

Limited şirkette nakdi sermayenin tescilden sonra belirli bir süre içinde ödenmesine imkân tanınırken, anonim şirkette sermayenin bir kısmının tescilden önce yatırılması gerekir. Bu kurallar değişebileceği için başvuru öncesinde ilgili ticaret sicil müdürlüğünden bilgi almak en sağlıklı yoldur.

Şirket Kurmak Kaç Gün Sürer?

Evraklar eksiksizse şahıs şirketi genellikle birkaç gün içinde açılır. İşe başlama bildirimi aynı gün yapılabilir; süreyi asıl belirleyen vergi dairesinin yoklama tarihidir.

Limited ve anonim şirketlerde MERSİS başvurusu, sicil müdürlüğünde randevu ve imza, tescil ve vergi kaydı adımları birbirini izler. Belgeler hazır olduğunda süreç çoğu durumda birkaç gün ile birkaç hafta arasında tamamlanır. Gecikmeler genellikle şu nedenlerden kaynaklanır:

• Esas sözleşmede faaliyet konusu veya unvan uygunsuzluğu
• Yabancı ortak belgelerinin tercüme ve onay süreci
• Adres belgesinde eksiklik veya mal sahibi onayının alınamaması
• Ruhsat gerektiren faaliyetlerde belediye işlemleri

Şirket Kurmak Ne Kadar Tutar?

Kesin bir rakam vermek doğru olmaz; çünkü maliyet şirket türüne, sermayeye, il bazlı harçlara ve mali müşavir ücretine göre değişir. Genel olarak şu kalemleri bütçenize eklemelisiniz:

• Noter veya sicil müdürlüğü işlemleri ve harçlar
• Ticaret sicili tescil ve ilan ücretleri
• Oda kayıt ücreti ve yıllık aidat
• Rekabet Kurumu payı (sermaye şirketlerinde)
• Defter tasdiki
• Mali müşavir kuruluş ve aylık hizmet bedeli
• E-fatura, e-arşiv veya e-defter gibi uygulamalara geçiş gerekiyorsa yazılım ve mali mühür maliyeti

Kuruluş masrafını tek seferlik görmek yaygın bir hatadır. Aylık muhasebe ücreti, SGK primi (Bağ-Kur dahil) ve vergi beyannameleri sabit giderler arasında yer alır; iş planınızı bu sabit giderleri karşılayacak şekilde kurmanız gerekir.

Şirket Kurarken Vergi ve SGK Yükümlülükleri

Şirket açıldığı anda bazı yükümlülükler de başlar. Şahıs şirketi sahipleri genellikle Bağ-Kur kapsamında sigortalı olur; çalışan istihdam ediliyorsa her biri için SGK bildirimi yapılır. KDV, muhtasar ve gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri faaliyete göre dönemsel olarak verilir.

Gençlere yönelik girişimci istisnası, genç girişimci kazanç istisnası gibi destekler de olabilir. Bu tür teşviklerin şartları ve süreleri değişebildiği için güncel bilgiyi Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden kontrol etmenizi öneririz.

Başvurudan Önce Dikkat Etmeniz Gerekenler

Kuruluş aşamasında yapılan küçük hatalar ileride değiştirilmesi zahmetli ve masraflı sonuçlar doğurabilir. Başvurudan önce şu noktaları gözden geçirin:

• Faaliyet kodunu yanlış seçmeyin. Yanlış kod, prim oranı ve vergi teşvikleri açısından sorun çıkarabilir.
• Ortaklı kuruyorsanız pay oranlarını, karar alma usulünü ve ortaklıktan çıkış şartlarını yazılı hâle getirin.
• Sanal ofis kullanacaksanız, faaliyetinizin bu tür adreste kayda uygun olup olmadığını önceden sorun.
• Kişisel ve şirket hesaplarınızı ilk günden ayırın; ayrı banka hesabı muhasebeyi kolaylaştırır.
• Ruhsat veya izin gerektiren sektörlerde (gıda, sağlık, eğitim, turizm gibi) ilgili kurum şartlarını kuruluştan önce öğrenin.

Hukuki ve vergisel sonuçları olan kararlarda, özellikle ortaklık yapısı ve sermaye konusunda bir mali müşavir veya avukattan görüş almak olası anlaşmazlıkların önüne geçer.

Sıkça Sorulan Sorular

Şirket kurmak için sermaye şart mı?

Şahıs şirketi için asgari sermaye şartı yoktur. Limited ve anonim şirketlerde yasal bir asgari sermaye bulunur; tutarlar dönem dönem güncellendiği için başvuru öncesinde resmî kaynaklardan kontrol edilmelidir.

Evde şirket kurulabilir mi?

Birçok faaliyet için ev adresi iş yeri olarak gösterilebilir. Kiracıysanız mal sahibinden yazılı onay istenebilir. Ancak müşteri kabul eden, depolama veya üretim yapan işlerde ruhsat ve imar kuralları nedeniyle ev adresi uygun olmayabilir.

Şirket kurmak için mali müşavir zorunlu mu?

Kuruluş başvurusunu kendiniz de yapabilirsiniz. Ancak defter tutma ve beyanname süreçleri teknik bilgi gerektirdiğinden işletmelerin büyük kısmı bir mali müşavirle çalışır; pratikte vergi dairesi işlemlerinde de müşavir desteği süreci hızlandırır.

Şahıs şirketi daha sonra limited şirkete dönüştürülebilir mi?

Evet, işler büyüdüğünde şahıs işletmesinin sermaye şirketine devri veya yeni bir limited şirket kurularak faaliyetin oraya taşınması mümkündür. Hangi yolun daha avantajlı olduğu vergi durumunuza bağlı olduğu için mali müşavirinizle birlikte değerlendirmeniz gerekir.