Bileşik Faiz Nasıl Hesaplanır?

Bileşik faiz, A = P × (1 + r/n)^(n × t) formülüyle hesaplanır. Burada P ana parayı, r yıllık faiz oranını, n bir yıldaki faiz işletme sayısını, t ise yıl cinsinden süreyi gösterir. Basit faizden farkı, her dönem kazanılan faizin ana paraya eklenmesi ve bir sonraki dönemde bu faizin de faiz getirmesidir.
Bileşik Faiz Formülü ve Terimlerin Anlamı
Formülü doğru kullanmak için önce her harfin neyi temsil ettiğini netleştirmek gerekir:
- A: Süre sonunda ulaşılan toplam tutar (ana para + faiz)
- P: Başlangıçtaki ana para
- r: Yıllık nominal faiz oranı (ondalık olarak yazılır; %10 için 0,10)
- n: Faizin bir yılda kaç kez işletildiği (yıllık 1, aylık 12, günlük 365)
- t: Yatırımın ya da borcun süresi (yıl)
Yalnızca kazanılan faizi görmek istiyorsanız toplam tutardan ana parayı çıkarırsınız: Faiz = A − P.
Adım Adım Örnek: Yıllık Bileşik Faiz
10.000 TL’yi yıllık %10 faizle, faizin yılda bir kez işletildiği bir hesapta 3 yıl tuttuğunuzu düşünelim. Formül şöyle olur: A = 10.000 × (1 + 0,10)^3 = 10.000 × 1,331 = 13.310 TL.
Aynı hesabı yıl yıl izlemek, bileşik faizin mantığını daha iyi gösterir:
| Yıl | Yıl başı tutar | O yılın faizi | Yıl sonu tutar |
|---|---|---|---|
| 1 | 10.000 TL | 1.000 TL | 11.000 TL |
| 2 | 11.000 TL | 1.100 TL | 12.100 TL |
| 3 | 12.100 TL | 1.210 TL | 13.310 TL |
Basit faizle hesaplasaydık her yıl yalnızca 1.000 TL faiz alacak, 3 yılın sonunda 13.000 TL’ye ulaşacaktık. Aradaki 310 TL, faizin faizinden gelir. Süre uzadıkça ve oran yükseldikçe bu fark hızla büyür.
Faiz Aylık İşletilirse Ne Değişir?
Faizin işletilme sıklığı arttıkça aynı yıllık oran daha yüksek bir getiri sağlar. Örneğin 100.000 TL, yıllık %40 nominal faizle ve aylık işletmeyle 1 yıl değerlendirilsin:
- Aylık oran: 0,40 / 12 ≈ 0,0333
- Dönem sayısı: 12 × 1 = 12
- A = 100.000 × (1,0333)^12 ≈ 148.200 TL
Faiz yılda bir kez işletilseydi sonuç 140.000 TL olurdu. Aylık işletme yaklaşık 8.200 TL daha fazla getiri sağlıyor.
Efektif yıllık faiz oranı
Bu farkı tek bir oranla görmek için efektif yıllık faiz hesaplanır: Efektif oran = (1 + r/n)^n − 1. Yukarıdaki örnekte (1,0333)^12 − 1 ≈ 0,482, yani yaklaşık %48,2. Farklı sıklıkta faiz işleten ürünleri karşılaştırırken nominal oran yerine bu oranı esas almak daha sağlıklıdır.
Faiz Nasıl Hesaplanır? Kredi Taksitlerinde Bileşik Mantık
Bankaların verdiği eşit taksitli tüketici kredilerinde de arka planda bileşik faiz mantığı çalışır. Aylık taksit genellikle şu formülle bulunur:
Taksit = P × [i × (1 + i)^n] / [(1 + i)^n − 1]
Burada P kredi tutarı, i aylık faiz oranı, n ise toplam taksit sayısıdır.
Kredi taksiti örneği
100.000 TL kredi, aylık %3 faiz ve 12 ay vade için:
- (1 + 0,03)^12 ≈ 1,4258
- Pay: 0,03 × 1,4258 ≈ 0,04277
- Payda: 1,4258 − 1 = 0,4258
- Taksit ≈ 100.000 × (0,04277 / 0,4258) ≈ 10.046 TL
12 taksitte toplam geri ödeme yaklaşık 120.550 TL olur. İlk taksitlerde ödemenin büyük kısmı faize, son taksitlerde ise ana paraya gider; çünkü faiz her ay kalan borç üzerinden hesaplanır.
Vergi ve masraflar sonucu değiştirir
Türkiye’de tüketici kredilerinde faiz tutarına KKDF ve BSMV gibi yasal kesintiler eklenir; bu nedenle gerçek taksit, yalnızca faiz oranıyla bulunan rakamdan yüksek çıkar. Dosya masrafı, sigorta gibi kalemler de toplam maliyeti artırır. Bu kesintilerin oranları zaman içinde değişebildiği için güncel bilgiyi bankanızdan ve resmî kaynaklardan kontrol etmek gerekir. Mevduat tarafında da faiz getirisinden stopaj kesildiğini, dolayısıyla eline geçen net tutarın brüt hesaptan düşük olacağını unutmayın.
Faiz Nasıl Hesaplanır? Hesap Makinesi ve Excel ile
Üslü hesap elle zahmetli olduğundan pratik araçlar işinizi kolaylaştırır.
Bilimsel hesap makinesiyle
- Dönemlik oranı bulun: yıllık oranı dönem sayısına bölün (0,40 ÷ 12).
- Sonuca 1 ekleyin (1,0333).
- Üs tuşuyla (x^y veya ^) toplam dönem sayısına yükseltin (^12).
- Çıkan değeri ana parayla çarpın.
Telefonların hesap makinesi uygulamalarında üs tuşu genellikle ekran yatay çevrildiğinde açılan bilimsel modda yer alır.
Excel veya Google E-Tablolar ile
- Doğrudan formül: =100000*(1+0,40/12)^12
- Gelecek değer fonksiyonu: Türkçe Excel’de GD, İngilizce sürümde FV. Örnek: =GD(0,40/12;12;0;-100000)
- Kredi taksiti: Türkçe Excel’de DEVRESEL_ÖDEME, İngilizce sürümde PMT. Örnek: =DEVRESEL_ÖDEME(0,03;12;-100000)
Fonksiyonlarda ana paranın eksi işaretle yazılması, çıkan sonucun pozitif görünmesini sağlar. Ondalık ayırıcı ve parametre ayırıcı (virgül ya da noktalı virgül) dil ayarınıza göre farklılık gösterebilir.
Paranın İkiye Katlanma Süresi: 72 Kuralı
Kabaca bir tahmin için 72 sayısını yıllık faiz oranına bölebilirsiniz. Yıllık %12 bileşik getiride paranın ikiye katlanması yaklaşık 72 ÷ 12 = 6 yıl sürer. Bu yöntem bir yaklaşımdır; düşük ve orta oranlarda iyi sonuç verir, çok yüksek oranlarda sapma artar.
Hesaplama Yaparken Dikkat Edilecek Noktalar
- Oran ile dönemi eşleştirin. Aylık oran kullanıyorsanız süreyi de ay cinsinden girin; yıllık oranla ay sayısını karıştırmak en sık yapılan hatadır.
- Nominal ve efektif oranı ayırın. Reklamlarda görülen oran çoğu zaman nominaldir; karşılaştırmayı efektif oran üzerinden yapın.
- Enflasyonu hesaba katın. Getirinin enflasyonun altında kalması, nominal kazanca rağmen satın alma gücünün azalması demektir.
- Toplam maliyete bakın. Kredide yalnızca faiz oranını değil, vergi ve masraflar dahil yıllık maliyet oranını sorun.
Faiz oranlarının genel seyrini ve politika faizini takip etmek için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası sitesindeki güncel verilere bakabilirsiniz. Büyük tutarlı yatırım veya borçlanma kararlarından önce bankanızdan yazılı ödeme planı istemek ve gerekirse bir finans danışmanına başvurmak, sürprizlerle karşılaşma riskini azaltır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bileşik faiz ile basit faiz arasındaki fark nedir?
Basit faizde faiz her dönem yalnızca ana para üzerinden hesaplanır. Bileşik faizde ise önceki dönemlerde kazanılan faiz ana paraya eklenir ve sonraki dönemlerde o da faiz getirir. Bu yüzden uzun vadede bileşik faiz belirgin şekilde daha yüksek tutara ulaşır.
Kredi faizi bileşik mi hesaplanır?
Eşit taksitli kredilerde faiz her ay kalan ana para üzerinden hesaplanır ve taksit tutarı bileşik faiz mantığına dayanan anüite formülüyle belirlenir. Ödenmeyen faiz ana paraya eklenmediği için mevduattaki klasik bileşik faizden biraz farklı işler, ancak hesaplamanın temeli aynıdır.
Aylık faiz oranından yıllık orana nasıl geçilir?
Aylık oranı 12 ile çarpmak nominal yıllık oranı verir. Gerçek yıllık maliyeti ya da getiriyi bulmak için ise (1 + aylık oran)^12 − 1 formülü kullanılır. Örneğin aylık %3, nominal olarak %36, efektif olarak yaklaşık %42,6 eder.
Mevduat faizinde bileşik getiriyi nasıl elde ederim?
Vade sonunda faizi çekmeyip ana parayla birlikte yeniden vadeye bağladığınızda bileşik getiri elde edersiniz. Bazı hesaplar bunu otomatik yenileme ile yapar. Her vade sonunda stopaj kesildiği için net getiriyi hesaplarken bu kesintiyi düşmeyi unutmayın.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Ekonomi RehberiBirikim Hesabı Nasıl Açılır ve Kapatılır?15 Kasım 2026
Ekonomi RehberiKredi Notu Neden Düşer? Puanı Düşüren Davranışlar15 Kasım 2026
Ekonomi RehberiBES Birikim Nasıl Çekilir?15 Kasım 2026
Ekonomi RehberiVergi Nedir? Vergi Çeşitleri Nelerdir?15 Kasım 2026
Ekonomi RehberiFaizsiz Birikim Nasıl Yapılır?15 Kasım 2026
Ekonomi RehberiKredi Notu Nedir ve Neden Önemlidir?14 Kasım 2026