Faiz Nasıl Hesaplanır? Formül ve Örnekler

Faiz en temel hâliyle Faiz = Anapara × Faiz Oranı × Süre formülüyle hesaplanır. Oran yıllıksa süre de yıl cinsinden yazılır. Örneğin 100.000 TL, yıllık %40 basit faizle 1 yıl beklerse 40.000 TL faiz getirir. Süre gün ya da ay olduğunda, ya da faiz anaparaya eklenerek işlediğinde (bileşik faiz) formül küçük değişikliklerle uygulanır.
Aşağıda basit faiz, günlük ve aylık hesaplama, bileşik faiz, kredi taksiti ve faiz oranının kendisini bulma yöntemlerini çözümlü örneklerle bulacaksınız.
Faiz Nasıl Hesaplanır? Temel Kavramlar
Hesaba geçmeden önce dört terimi netleştirmek gerekir:
- Anapara (A): Yatırılan ya da borç alınan tutar.
- Faiz oranı (r): Genellikle yıllık yüzde olarak verilir. Hesapta ondalık sayıya çevrilir: %40 = 0,40.
- Süre (t): Faizin işlediği zaman. Oran yıllıksa süre de yıl cinsinden olmalıdır (6 ay = 0,5 yıl).
- Vade sonu tutarı: Anapara ile faizin toplamı.
En sık yapılan hata, oran ile sürenin birimini eşleştirmemektir. Yıllık oranı aylık süreyle doğrudan çarparsanız sonuç 12 kat yanlış çıkar.
Faiz Nasıl Hesaplanır Formülü: Basit ve Bileşik Faiz
Basit faiz formülü
Basit faizde faiz yalnızca anapara üzerinden işler; dönem içinde kazanılan faiz yeniden faiz getirmez.
Faiz = A × r × t
Vade sonu tutarı = A × (1 + r × t)
Bileşik faiz formülü
Bileşik faizde her dönemin faizi anaparaya eklenir ve sonraki dönemde o toplam üzerinden faiz hesaplanır. Vadeli hesabı vade sonunda bozmadan yenilemek buna tipik bir örnektir.
Vade sonu tutarı = A × (1 + r)ⁿ
Burada r dönemlik orandır (aylık, üç aylık vb.), n ise dönem sayısıdır. Kazanılan faiz, vade sonu tutarından anaparanın çıkarılmasıyla bulunur.
Basit ve bileşik faiz farkı
| Özellik | Basit faiz | Bileşik faiz |
|---|---|---|
| Faiz neyin üzerinden işler? | Yalnız anapara | Anapara + birikmiş faiz |
| Zamanla büyüme | Doğrusal | Katlanarak |
| Sık görüldüğü yer | Tek vadeli mevduat, kısa süreli hesaplar | Yenilenen mevduat, krediler, yatırım getirisi |
Faiz Nasıl Hesaplanır Günlük?
Bankalar vadeli mevduatta faizi çoğu durumda gün bazında hesaplar. Yıllık oran yılın gün sayısına bölünür ve vadedeki gün sayısıyla çarpılır:
Günlük faiz = A × r × gün sayısı / 365
Türk lirası işlemlerde genellikle 365 gün esas alınır; bazı döviz işlemlerinde ya da sözleşmelerde 360 gün kullanılabildiği için hesap ekstrenizdeki gün esasını kontrol etmekte fayda var.
Günlük faiz örneği
100.000 TL, yıllık %45 oranla 32 günlük vadeye yatırılıyor:
- 100.000 × 0,45 = 45.000 (bir yıllık faiz)
- 45.000 × 32 / 365 ≈ 3.945,21 TL
Bu tutar brüt faizdir. Mevduat faizinden stopaj (gelir vergisi kesintisi) yapılır ve oranlar vadeye göre değişebilir. Güncel oranlar için Gelir İdaresi Başkanlığı duyurularına ya da bankanızın vade sonu dökümüne bakmanız gerekir. Net faiz = Brüt faiz × (1 − stopaj oranı).
Faiz Nasıl Hesaplanır Aylık?
Aylık hesapta iki durum vardır: Oran yıllık verilmişse önce aylığa çevrilir, oran zaten aylıksa doğrudan kullanılır.
- Yıllık oran → aylık basit oran: r / 12 (yıllık %36 → aylık %3)
- Aylık faiz = A × aylık oran × ay sayısı
Aylık faiz örneği: basit ve bileşik karşılaştırması
50.000 TL, aylık %3 oranla 6 ay değerlendiriliyor.
Basit faizle: 50.000 × 0,03 × 6 = 9.000 TL faiz. Vade sonu 59.000 TL.
Bileşik faizle (her ay faiz anaparaya ekleniyor):
- 1,03⁶ ≈ 1,19405
- 50.000 × 1,19405 ≈ 59.702,61 TL
- Faiz ≈ 9.702,61 TL
Aradaki yaklaşık 700 TL, faizin faiz kazanmasından gelir. Süre uzadıkça ve oran yükseldikçe bu fark hızla büyür.
Faiz Oranı Nasıl Hesaplanır?
Bazen elinizde anapara ve kazanılan tutar vardır, ama gerçek oranı bilmezsiniz. Basit faiz formülünü ters çevirerek oranı bulabilirsiniz:
r = Faiz / (A × t)
Faiz oranı hesaplama örneği
20.000 TL yatırdınız, 90 gün sonra 21.000 TL aldınız. Faiz 1.000 TL.
- t = 90 / 365 ≈ 0,2466 yıl
- r = 1.000 / (20.000 × 0,2466) ≈ 0,2028
- Yıllık basit oran ≈ %20,28
Nominal ve efektif (gerçek) yıllık oran
Kredi ve kart tekliflerinde aylık oran ile yıllık oran arasındaki ilişki yanıltıcı olabilir. Aylık %4 oranın yıllık karşılığı basitçe 12 × %4 = %48 gibi görünür; ancak faiz her ay anaparaya ekleniyorsa gerçek yıllık maliyet daha yüksektir:
Efektif yıllık oran = (1 + aylık oran)¹² − 1
(1,04)¹² − 1 ≈ 0,601 → yaklaşık %60,1
Farklı ürünleri karşılaştırırken bu nedenle efektif oranı ya da bankanın açıkladığı yıllık maliyet oranını esas almak daha sağlıklıdır.
Kredi Faizi ve Taksit Nasıl Hesaplanır?
Eşit taksitli kredilerde her ay aynı tutar ödenir; ilk taksitlerde faiz payı yüksek, son taksitlerde anapara payı yüksektir. Aylık taksit şu formülle bulunur:
Taksit = A × [r × (1 + r)ⁿ] / [(1 + r)ⁿ − 1]
Kredi taksiti örneği
100.000 TL, aylık %3 faizle, 12 ay vadeli kredi:
- (1,03)¹² ≈ 1,42576
- Pay: 0,03 × 1,42576 ≈ 0,04277
- Payda: 1,42576 − 1 = 0,42576
- Katsayı ≈ 0,10046 → Taksit ≈ 10.046 TL
- Toplam geri ödeme ≈ 120.554 TL, toplam faiz ≈ 20.554 TL
Bu hesap vergi ve masraf içermez. Bireysel kredilerde faize ayrıca KKDF ve BSMV eklenir; oranlar ve muafiyetler kredi türüne göre değişebildiği için ödeme planınızı bankadan yazılı olarak istemeniz en güvenli yoldur. Politika faizi ve genel faiz göstergelerini takip etmek isterseniz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası sitesinde resmî verilere ulaşabilirsiniz.
Hesaplarken Dikkat Edilecek Pratik Noktalar
- Brüt ve net ayrımı: Mevduat tekliflerinde ilan edilen oran genellikle brüttür. Elinize geçecek tutarı görmek için stopajı düşün.
- Birim uyumu: Yıllık oranla gün ya da ay sayısını kullanırken mutlaka dönüştürün.
- Toplam maliyete bakın: Kredide yalnız faiz oranına değil; dosya masrafı, sigorta ve vergilerle birlikte toplam geri ödeme tutarına odaklanın.
- Erken kapama ve bozma: Vadeli hesabı vadeden önce bozmak çoğu durumda faiz kaybına yol açar; sözleşme koşullarını önceden okuyun.
- Enflasyonu unutmayın: Nominal faiz getirisi, aynı dönemdeki fiyat artışının altındaysa paranızın satın alma gücü yine de azalabilir.
Büyük tutarlı borçlanma veya yatırım kararlarında, kendi hesaplamanızı bankanın resmî ödeme planıyla karşılaştırın; tutarsızlık görürseniz işlem öncesinde açıklama isteyin.
Sıkça Sorulan Sorular
Faiz nasıl hesaplanır, en kısa yöntem nedir?
Anaparayı yıllık faiz oranıyla ve yıl cinsinden süreyle çarpmaktır. Gün bazında hesaplıyorsanız sonucu 365’e bölüp gün sayısıyla çarparsınız. Bu basit faizi verir; bileşik faiz için (1 + r)ⁿ formülü gerekir.
Aylık %3 faiz yıllık ne kadar eder?
Basit hesapla yıllık %36 eder. Faiz her ay anaparaya ekleniyorsa efektif yıllık oran (1,03)¹² − 1 ile yaklaşık %42,6 olur.
Bankanın hesapladığı faiz neden benim hesabımdan farklı çıkıyor?
Genellikle stopaj kesintisi, 365/360 gün esası, vergi ve masrafların eklenmesi ya da faizin bileşik işlemesi farka yol açar. Hesap dökümünüzde bu kalemleri tek tek kontrol edebilirsiniz.
Günlük faiz hafta sonları da işler mi?
Vadeli mevduatta faiz çoğu durumda takvim günü üzerinden hesaplanır, yani hafta sonları da vadeye dahildir. Ancak vade bitişinin tatil gününe denk gelmesi gibi durumlarda uygulama bankadan bankaya değişebileceği için sözleşmenize bakmanız gerekir.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Ekonomi RehberiBirikim Nasıl Yapılır? Adım Adım Tasarruf Rehberi17 Kasım 2026
Ekonomi RehberiBirikim İçin Nasıl Altın Alınmalı?17 Kasım 2026
Ekonomi RehberiKredi Notu İyi Ama Kredi Çıkmıyor: Olası Nedenler17 Kasım 2026
Ekonomi Rehberiİşletmelerde Bütçe Analizi Nasıl Yapılır?17 Kasım 2026
Ekonomi RehberiEk Bütçe Nasıl Yapılır ve Ne Zaman Gerekir?16 Kasım 2026
Ekonomi RehberiBütçe Nasıl Yapılır Excel ile? Tablo Hazırlama16 Kasım 2026